De historische stad zit vol verhalen. Sommige zijn eeuwenoud, andere wat jonger. We gaan nu ruim 200 jaar terug.
De ramp met het kruitschip, op 12 januari 1807, is de ergste ramp die Leiden ooit getroffen heeft. Een echt monument is er niet, het enige dat aan de ramp herinnert is een kleine gedenksteen in de kademuur van het Steenschuur op de plek waar het rampschip lag afgemeerd. En de open plekken in de stad waar sinds die fatale donderslag geen huizen meer staan.
Het Van der Werfpark en de grote parkeerplaats op de Garenmarkt zouden er nooit zijn geweest, als het schip Delfs Welvaren die winterochtend, ruim twee eeuwen terug, niet met een enorme klap de lucht in zou zijn gegaan. Hoe het precies komt dat 37.000 pond buskruit die ochtend explodeert, valt niet meer te achterhalen. Het verhaal dat schipper Adam van Schie onzorgvuldig is geweest met vuur klopt niet. Enkele jaren terug is duidelijk geworden dat hij op het moment van de ontploffing thuis was in zijn herberg in Delft.
Aan boord zijn wel twee van zijn zoons en een knecht. Mogelijk dat er gekookt is aan boord. Hoe het ook zij: het schip ontploft, de ravage is enorm: de huizen op de plekken waar nu de Garenmarkt-parkeerplaats en het Van der Werfpark zijn, liggen in puin.
Wederopbouw blijft uit. En ook alle bebouwing tussen het huidige park en de Raamsteeg en aan het Rapenburg waar nu het Kamerlingh Onneslaboratorium staat, is in één keer verwoest. Het anker van het schip wordt in Zoeterwoude teruggevonden, de klap zou tot in Alkmaar te horen zijn geweest. De rest van het schip is in houtsnippers op Leiden neergedaald. Een deel van de mast vliegt door de eeuwenoude glas-in-loodruiten van het kleine, uit 1492 daterende kapelletje van het St. Anna’s Aalmoeshof bij de Middelstegracht. De ruitjes van het kerkje hebben de Beeldenstorm van 1566 overleefd. Tegen het kruitschip is dit glaswerk echter niet bestand.
Het schuldige stuk mast ligt nog altijd als relikwie en rariteit in de regentenkamer van het kerkje. De ramp – ruim 150 doden, zo’n 2000 gewonden en meer dan 200 verwoeste en onbewoonbaar verklaarde woningen – is de grootste catastrofe uit de geschiedenis
van de stad.
De thermometer geeft zestien graden vorst aan, deze zaterdagochtend langs de Nieuwe Rijn in Leiden. Het is ruim een halve eeuw niet zo koud geweest, maar de meeste marktkooplui trekken zich er niets van aan.
,,Het zonnetje schijnt, er staat geen wind en het is pas de eerste keer koud. Eigenlijk mogen we van geluk spreken”, lacht Mohammed vanachter zijn kraam op ‘t Gangetje. Net als de andere marktkooplui loopt hij er opgewekt bij. Hij heeft zich voorbereid. ,,Niet dat ze veel helpen, maar ik heb vier kachels. En ik heb wat spullen verplaatst, zoals de bosuitjes.”
,,We zijn ook gewoon bikkels”, grijnst Peter van vishandel Klaas Hartevelt. In de kraam loopt het personeel met de gebruikelijke witte schorten en blote handen. ,,Tegenwoordig is het goed geregeld”, zegt Peter. ,,We hebben dunne laagjes thermokleding van
goede merken aan. Die houdt je wel warm. En natuurlijk lekker bezig zijn en de lol erin houden, dan komt het wel goed.”
Een echte bikkel is standwerker Michael. Hij heeft alleen een paar schragen. Bij hem geen complete bungalowtenten of straalkachels. ,,Dat hoort bij een standwerkplek. Hoe ik warm blijf? Gewoon, een beetje roepen, een beetje warmlopen en blijven lachen. Je moet wat over hebben voor je werk.”
Toch laten veel marktlui het afweten. Het is lang niet zo druk langs de Rijn als anders. Paulo Nuhaan staat op de Hoogstraat met zijn wanten en sjaals alleen naast de stroopwafelkraam. Verder is het er leeg. ,,De telefoons, dierenvoeding, stoffenkramen en de cosmetica… ze zijn weggebleven. Logisch. Mensen geven al minder uit en bij dit weer verkoop je
gewoon minder”, zegt Nuhaan. ,,Maar het valt mee. Er staat geen wind, dat scheelt. En drie broeken aan, vier sokken, heleboel truien en een dikke jas.”
Cock van Bohemen is spekkoper met zijn gegrilde kippetjes. Zonder muts of handschoenen geniet hij van dampende koffie, met achter zich zijn enorme grillwand. ,,Ik heb het niet koud, nee”, zegt hij lachend. ,,Maar alleen boven, hè. Die grill komt tot hier”, zegt hij wijzend op zijn bovenbenen. ,,Dus ik draag thermo-ondergoed. Je moet in beweging blijven. Ik heb niet heel veel meters, maar de meters die ik heb, loop ik héél vaak.”
06/02/2012 10:08 | Geplaatst in
Actueel,
Leiden |
Lees verder
Via de rechterboezem stap je het hart binnen. Van de Tricuspidalisklep loop je naar de rechterhartkamer. Hier kun je je arm steken in het ‘gaatje in het tussenschot tussen de hartkamers’.
Nieuwsgierige Leidenaars namen een kijkje in het acht meter brede en zes meter hoge hart dat op het Stationsplein stond. ,,Wist je dat hartziekten samen met kanker bij vrouwen de nummer één doodsoorzaak is?”, zegt een vrijwilliger van de Hartstichting.
,,Vaak het gevolg van een te hoog cholesterol, dat je laag houdt met gezond eten en lichaamsbeweging.”
De Hartstichting vraagt met het hart aandacht voor de publieksdag ‘Tussen Lab & Leven’, op 11 februari in het LUMC.
03/02/2012 13:12 | Geplaatst in
Actueel,
Leiden |
Lees verder
Vier weekeinden lang krijgt Leiden een nieuwe radioshow. ‘Radio Laat je Leiden’ wordt op vier uiteenlopende plekken in de stad opgenomen.
De uitzendingen worden gemaakt door PS|theater, het gezelschap van Pepijn Smit dat sinds een paar jaar in Leiden is gevestigd. ,,Ik ben geïnteresseerd in de verhalen van mensen”, zegt de theatermaker. Vorig jaar ging hij daarom op pad met een bakfiets. Hij verleidde Leidenaars om hun verhaal te doen op een voor hen dierbare plek.
,,Dat werkte ontzettend goed”, vertelt Pepijn Smit. ,,Het was een heel gaaf project. Het nadeel was dat het verhaal niet verder kwam dan deze twee personen. Daarom ben ik op zoek gegaan naar een groter podium. Radio dus.”
‘Radio Laat je Leiden’ beleeft morgen haar première in de openbare bibliotheek aan de Nieuwstraat. Tussen 12.00 en 14.00 uur wordt het programma opgenomen. Het publiek kan daarvan getuige zijn. Een dag later wordt het uitgezonden op de regionale zender Unity FM (105.7 fm).
De overige drie uitzendingen zijn vanuit kringloopwinkel Het Warenhuis (5 feb.), het Scheltemacomplex (12 feb.) en de Hortus Botanicus (19 feb.). ,,Het liefst hadden we live uitgezonden, maar dat bleek te ingewikkeld te zijn”, aldus Smit, die zelf de regie voor zijn rekening neemt. De presentatie laat hij over aan de acteurs Tijs Huys en Annefleur Schep. Zij krijgen elke keer gezelschap van een andere side-kick . Die formule doet een beetje denken aan het tv-programma ‘De wereld draait door’. ,,Maar dan op de radio en op zondagochtend, dus in een iets rustiger tempo. Maar wel met charme en betrokkenheid.”
Het thema vluchten wordt de rode draad in de vier uitzendingen. ,,Vluchten past in de historische context van Leiden, stad van vluchtelingen.”
27/01/2012 10:26 | Geplaatst in
Actueel,
Leiden |
Lees verder
LEIDEN – Leiden heeft een nieuwe uilenkast in het Bos van Bosman geplaatst. (meer…)
26/01/2012 17:07 | Geplaatst in
Leiden |
Lees verder

Archieffoto Frans Roomer
LEIDEN – Laat u als organisator van congressen en zakelijke evenementen verrassen door de unieke sfeer in Leiden tijdens de inspiratiedag op donderdag 2 februari. Tijdens deze ontdekkingsreis door Leiden zult u beleven dat Leiden bijzonder is, een stad om te ontdekken, iedere keer opnieuw.
(meer…)
21/01/2012 10:31 | Geplaatst in
Leiden |
Lees verder
LEIDEN – De Leidse beeldhouwer Jeroen Spijker exposeert in het Rijksmuseum van Oudheden. Niet alleen beelden, maar ook foto’s. Alles gedrenkt in een azuurblauwe gloed.
Lapis lazuli heet deze intense kleur, vernoemd naar de halfedelsteen in dezelfde tint. ,,De Egyptenaren hadden al een voorliefde voor deze kleur”, weet Jeroen Spijker. ,,Ze zagen het als een verwijzing naar de hemel.”
De verf waarmee de beelden voor de Taffeh-tempel zijn beschilderd, heeft de beeldhouwer zelf gemaakt met zuiver pigmentpoeder. ,,Alleen op die manier krijg je die bijzondere gloed. Die haal je niet uit een tube.”
De tentoongestelde beelden wijken af van het oeuvre, waarmee Spijker bekend is geworden. De Leidenaar maakte furore met een serie borstbeelden van onder anderen Ramses Shaffy, Marten Toonder, Simon Vinkenoog en Pim Fortuyn. Hollandse iconen, noemt hij ze zelf.
De beelden in het Rijksmuseum van Oudheden hebben een andere ontstaansgeschiedenis. ,,Door de migratiestromen van de laatste vijftig jaar zijn mensen van verschillende continenten steeds meer met elkaar vermengd geraakt. Sommige mensen hebben drie of vier continenten in hun genen: een Aboriginal als overgrootvader, een andere voorouder uit Afrika en een Europese moeder. Dat zijn de ware wereldburgers. Ik maak beelden van mensen met zo’n mix van genen. Als de vermenging zich doorzet, zijn de onderlinge verschillen over een paar honderd jaar verdwenen. En misschien ook de kleurverschillen.” Daarom vond hij het toepasselijk om lapis-blauw als kleur te kiezen.
Dezelfde kleur gebruikte hij voor de twaalf foto’s die in de tempel hangen. Jeroen Spijker fotografeerde alle zittende beelden uit de Egyptische collectie van het museum. Twaalf daarvan drukte hij af op speciaal papier in lapis-glans. ,,Een museum moet altijd balanceren tussen conserveren en exposeren. Natuurlijk wil je kunst aan het publiek tonen, maar dat geeft altijd kans op schade en dus wil je ook beschermen. Met behulp van digitale techniek kan ik laten zien hoe de beelden eruit zouden zien als ze geplastificeerd zijn. De Egyptenaren waren ook altijd bezig met conserveren. Hun sarcofagen waren ook een vorm van bescherming.”
20/01/2012 10:17 | Geplaatst in
Actueel,
Leiden |
Lees verder

Archieffoto Dick Hogewoning
LEIDEN – In 2012 vindt de Leidse Jazzweek voor de 33ste keer plaats. Het behoort daarmee tot de oudste jazzfestivals van Nederland.
(meer…)
19/01/2012 15:10 | Geplaatst in
Leiden |
Lees verder
LEIDEN – Leiden staat vierde op de nieuwe cultuurkaart van Nederland. Na Amsterdam, Groningen en Utrecht. Dat blijkt uit de nieuwe cultuurkaart van Nederland. (meer…)
17/01/2012 16:15 | Geplaatst in
Actueel,
Leiden |
Lees verder

Archieffoto Henk Bouwman
LEIDEN – Bijna iedere Leidenaar heeft er herinneringen aan: de Groenoordhallen. Zaalvoetbal of een concert, de veemarkt of de Leidato, discofeest of Beestenspul. (meer…)
05/01/2012 10:17 | Geplaatst in
Leiden |
Lees verder